Pluimvee reageert snel op hoge temperaturen. Hoe zwaar hittestress doorweegt, hangt af van de omgeving, het dier zelf en de gekozen aanpak. Dat blijkt uit doctoraatsonderzoek van Renée De Baets aan ILVO en UGent.
Door warmere zomers en vaker voorkomende hittegolven neemt het risico op hittestress toe. Moderne kippenrassen zijn geselecteerd op hoge productie en snelle groei. Daardoor maken ze zelf veel warmte aan. Vooral vleeskuikens zijn kwetsbaar: ze groeien snel, terwijl hun hart-longstelsel die groei niet altijd kan volgen. Kippen raken warmte vooral kwijt via verdamping tijdens het ademen, maar dat wordt moeilijker bij hoge luchtvochtigheid.
Hittestress kan leiden tot meer sterfte, slechter welzijn, gezondheidsproblemen en economische verliezen. Bij vleeskuikens kan de groei vertragen en de vleeskwaliteit dalen. Bij leghennen kunnen de legprestaties verminderen en de eierschalen brozer worden.
Uit het onderzoek blijkt dat koeling van de stal zeer doeltreffend is. Ook combinaties van maatregelen zijn nodig. Alleen voeder- of wateraanpassingen volstaan vaak niet.
Bij leghennen bleken betaïnesupplementen en tijdelijke voederbeperking weinig bescherming te bieden. Het ras maakte wél verschil: witte leghennen reageerden gevoeliger op hitte dan bruine. Genetica lijkt dus een belangrijke piste voor verder onderzoek.
Bij vleeskuikens kunnen aangepaste voeders tijdens warme periodes helpen. Minder ruw eiwit kan de warmteproductie bij vertering verlagen. Meer vet in het voer kan energieverlies door lagere voeropname deels opvangen. Toch werken deze strategieën niet onder alle omstandigheden: bij normale temperaturen hadden ze soms nadelige effecten op groei en voederconversie.
Wateradditieven zoals polyfenolen, essentiële oliën, betaïne en functionele aminozuren leverden in de proeven geen duidelijke verbetering op. Sommige hadden zelfs negatieve neveneffecten, zoals minder voeropname of slechtere vleeskwaliteit.
Een goede inschatting van hittestress op dierniveau is daarom essentieel. Lichaamsgewicht speelt daarbij een duidelijke rol: zwaardere vleeskuikens krijgen sneller stresssignalen. Koelsystemen vertragen die signalen dan weer aanzienlijk.
Het doctoraat kadert binnen het VLAIO-LA-project COOLCHICKS. Binnen dit project werden onder meer rekenmodules en een hitte-actieplan ontwikkeld. Via het Pluimveeloket kunnen veehouders het risico op hittestress inschatten en passende maatregelen kiezen. De onderzoeksresultaten worden gebruikt om deze tools verder te verbeteren.
Bron: ILVO
