Frankrijk begint het nieuwe vogelgriepseizoen met drie uitbraken in de eendenhouderij in Maine-et-Loire. Opvallend, want juist voor deze sector geldt sinds 2023 een vaccinatieplicht. De besmettingen maken opnieuw duidelijk dat vaccinatie het risico verkleint, maar geen volledige bescherming biedt.
De eerste besmetting werd op 1 september vastgesteld op een bedrijf met 7.600 eenden voor foie gras. De dieren hadden pas één vaccindosis gekregen en waren dus nog niet volledig beschermd. Ze werden allemaal geruimd en rond het bedrijf kwamen beschermings- en bewakingszones.
Enkele dagen later volgden twee nieuwe haarden. Op 6 september werd op 1,5 kilometer afstand een bedrijf met 2.500 gevaccineerde eenden besmet verklaard. Een dag later werd op acht kilometer van de eerste locatie vogelgriep gevonden bij 9.960 niet-gevaccineerde Pekingeenden voor de fokkerij. Ook deze dieren worden geruimd.
Vaccinatie biedt geen volledige dekking
Frankrijk verplicht sinds oktober 2023 vaccinatie op eendenbedrijven met meer dan 250 dieren. Tijdens de eerste campagne werden 51 miljoen doses toegediend en werd meer dan 95 procent van de eendenpopulatie bereikt.
Toch was volgens voedselveiligheidsagentschap ANSES op een willekeurig moment slechts 40 tot 45 procent van de dieren volledig beschermd. Een deel had het vaccinatieschema nog niet afgerond, terwijl bij andere eenden de immuniteit al begon af te nemen.
Vooral bij oudere dieren speelt dat laatste een rol. Onderzoek laat zien dat de bescherming vanaf ongeveer tien weken kan teruglopen. Voor eenden die langer worden gehouden, waaronder dieren voor foie gras, kan daarom een derde vaccindosis nodig zijn.
Vaccinatie voorkomt bovendien niet dat een dier besmet raakt. Ze vermindert vooral ziekteverschijnselen en de hoeveelheid virus die besmette dieren verspreiden. Daardoor kan de overdracht binnen en tussen bedrijven worden afgeremd.
Bioveiligheid blijft cruciaal
Sinds de invoering van vaccinatie is het aantal Franse uitbraken sterk gedaald. Volgens ANSES komt dat waarschijnlijk door een combinatie van vaccinatie en een lagere virusdruk vanuit wilde vogels.
Het agentschap waarschuwt daarom tegen schijnveiligheid. Strenge hygiëne, bioveiligheid en voortdurende monitoring blijven noodzakelijk. Daarmee kunnen nieuwe besmettingen sneller worden opgespoord en wordt voorkomen dat het virus langere tijd ongemerkt circuleert en zich mogelijk zo ontwikkelt dat het de opgebouwde immuniteit beter kan omzeilen.
